على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2602
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
فاظ فيظا و فيظانا و فيوظا و فيوظة و فيظوظة ( از باب ضرب ) : بمرد . و فاظت نفسه : برآمد جان او . و فاظ هو نفسه : برآورد جان خود را ( لازم و متعدى ) . و قيل لا يقال فاظت نفسه و لكن فاظ نفسه و فاضت نفسه . فيظل ( fayzal ) ا . پ . زيرهء صحرائى . فيظوظة ( fayzuzat ) م . ع . فاظ فيظا و فيظانا و فيظوظة . مر . فيظ و فيظان . فيع ( fay ' ) و فيعة ( fay'at ) ا . ع . فيع الامر : اول و آغاز كار . و كذا : فيعة الامر . فيف ( fayf ) ا . ع . جاى برابر و هموار . و بيابان بىآب . ج : افياف و فيوف و فياف . و زمين مختلف الرياح . و فيف الريح : نام موضعى كه مر آن را در نزد تازيان روزى است . فيفا ( fayf ) و فيفاء ( fayfa ' ) ا . ع . بيابان فراخ بىآب . ج : فيافى . و فيفاء رشاد : نام موضعى . و فيفاء الغزال : نام موضعى ديگر نزديك مكه . فيفاة ( fayf t ) ا . ع . بيابان بىآب . فيفرع ( fayfara ' ) ا . ع . نام درختى . فيفعى ( fayfa'iyy ) ا . ع . شبان . و قصاب . فيق ( fayq ) ا . ع . آواز ماكيان . فيق ( fayq ) م . ع . فاق فيقا ( از باب ضرب ) : بمرد و جان داد . فيق ( fiq ) ا . ع . كوه محيط دنيا . و مرد دراز بالا . فيق ( fiq ) و ( fiyaq ) و فيقات ( fiq t ) ع . ج . فيقة ( fiqat ) . فيقة ( fiqat ) ا . ع . شيرى كه در ميان دو دوشيدن در پستان گرد آيد . ج : فيقات و فيق ( fiq ) و فيق ( fiyaq ) و افواق . و ج ج : افاويق . و فيقة الضحى : بلند برآمدگى روز . فيقر ( fayqar ) ا . ع . بلا و سختى . فيك ( fayk ) ا . پ . پيك . و پيادهرو . و قاصد و پيغامبر . فيكر ( faykar ) ص . ع . رجل فيكر : مرد بسيار انديشه . فئل ( fael ) ص . ع . رجل فئل : مرد بسيار گوشت . فيل ( fil ) ا . پ . پيل كه يكى از حيوانات پستاندار و از نوع ضخيم الجلد و بزرگترين حيوانات برى و امروز سه قسم از اين حيوان در كرهء ارض موجود است : يك قسم در افريقا و دو قسم ديگر در آسيا . و اين حيوان كه بسيار مطيع و رام است ، خدمات نمايان بنوع انسانى در عمل شخم و زراعت و شكار و جنگ و جز آن از وى صادر مىگردد و در بعضى از ممالك آن را جهة تحصيل عاج صيد مىكنند و خرطوم اين حيوان عبارت از بينى ممتد مستطيلى است كه منتهى مىگردد بيك قسم ناخنى بسيار قابل انعطاف و آن را به كار مىبرد در اجراى بسيارى از اعمال خود و نيز در مدافعه . فيل ( fil ) ا . ع . مأخوذ از پيل پارسى و بمعنى آن . ج : افيال و فيول و فيلة ( fiyalat ) . و تيز فيل : مرد فرومايهء گران و ثقيل . و رجل فيل الراى : مرد سست عقل . ج : رجال افيال الراى . و ذات الفيل : بيمارى كه داء الفيل نيز گويند . فيل ( fayl ) ص . ع . رجل فيل الراى : مرد سست عقل ضعيف الراى . فيل ( fayyel ) ص . ع . رجل فيل - الراى : مرد سست عقل . و رجل فيل اللحم : مرد بسيار گوشت . فيلا ( fil ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - دوستدار . فيلاسوف ( fila - suf ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - دوستدار حكمت و فيلسوف . فيلاق ( fayl q ) ا . پ . لشكر و سپاه . فيلاقوس ( fayl qus ) ا . پ . نام پدر سكندر مقدونيائى كه فيلقوس نيز گويند . فيلباران ( fil - b r n ) ا . پ . آخرين باران از باران بهارى . فيلبان ( fil - b n ) ا . پ . كسى كه خدمت فيل مىكند و نگهبان فيل . فيلپا ( fil - p ) ا و ص . پ . آماسيده پا و كسى كه مبتلا بداء الفيل باشد . فيلپايه ( fil - p ye ) ا . پ . ستون و عمود . فيلة ( faylat ) م . ع . فال رايه فيلة و فيلولة ( از باب ضرب ) : خطا كرد و ضعيف و سست گرديد راى او . و نيز فال رايه : خطا كرد راى او در بازى فيال . و فال الرجل : سست راى شد آن مرد . فيله ( filat ) ا . ع . ماده فيل . فيلة ( fiy lat ) ع . ج . فيل . فيلجه ( faylaje ) ا . پ . زود و قوت و توانائى . فيلخ ( faylax ) ا . ع . آسيا . و يكى از دو سنگ آسياى آبى . و سنگ زيرين آسيا . فيلخان ( faylax ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو سنگ آسيا . فيلخانه ( fil - x ne ) ا . پ . اصطبل فيل . فيلدندان ( fil - dand n ) ا . پ . عاج . فيل زهره ( fil - zahre ) ا . پ . درخت حضض . فيلسته ( filaste ) ا . پ . روى و رخسار . و ساعد و انگشتان . فيلسوف ( faylasuf ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - حكيم و دانشمند و دانا و بافراست و هنرمند . فيلسوفگى ( faylasufagi ) ا . پ . حكمت و دانشمندى . فيلسوفى ( faylasufi ) ا . پ . تصوف .